МУЛЬТИМЕДИЯЛЫҚ ҚҰРАЛДАР АРҚЫЛЫ ҚАЗІРГІ ҚАЗАҚ ӘҢГІМЕЛЕРІН ОҚЫТУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ

Аңдатпа

Әдебиет сабағында бір қарағанда қарапайым көрінетін қиындық бар: оқушы мәтінді оқиды, бірақ көркем мәтіннің ішкі қабатына әрдайым кіре бермейді. Әсіресе қазіргі қазақ әңгімесінде. Бұл жанр көлем жағынан шағын болғанымен, мағынасы тығыз, деталі көп, психологиялық иірімі күрделі келеді. Бір-екі бет әңгіменің ішінде кейіпкердің ішкі күйі, әлеуметтік фон, ұлттық-мәдени белгі, үнсіз қалған конфликт, автордың астарлы ұстанымы қатар жүруі мүмкін. Сондықтан қазіргі қазақ әңгімесін оқытуда тек оқыту мәтінін беріп, кейін мазмұнын сұрау жеткіліксіз. Мәселе оқушыны мәтінге қалай кіргізуде, қандай тірек арқылы ойландыруда, қай тұста визуал, дыбыс немесе интерактив көмектесетінін дәл табуда жатыр. Мақалада мультимедиялық құралдар қазіргі қазақ әңгімесін оқытуда қосымша безендіру емес, мәтінмен жұмыс істеудің нақты дидактикалық тетігі ретінде қарастырылады. Презентация, аудиофрагмент, бейнематериал, визуалды схема, интерактивті платформа, цифрлық сторителлинг сияқты құралдардың әрқайсысы сабақта бөлек қызмет атқарады: бірі мәтін құрылымын ұстатады, бірі атмосфераны сездіреді, бірі оқушыны пікір айтуға итермелейді, енді бірі шығармашылық интерпретацияға жол ашады. Бірақ мұнда бір қауіп бар. Егер мультимедиа мәтіннің өзін ығыстырып жіберсе, әдеби талдау сыртқы әсерге айналып кетеді. Сондықтан мақалада мультимедиялық құралдарды қазіргі қазақ әңгімесін оқытуға енгізудің мүмкіндігі ғана емес, оның шегі, мөлшері, әдістемелік тәуекелі де қарастырылады. Негізгі ой мынаған тіреледі: мультимедиа мәтінді алмастырмай, оқушыны мәтінге қайта-қайта қайтарған жағдайда ғана нәтижелі болады.