*МӘДЕНИАРАЛЫҚ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАҒЫ СТЕРЕОТИПТЕРДІ ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІҢ РӨЛІ
DOI:
https://doi.org/10.55808/1999-4214.2025-1.18Кілт сөздер:
жасанды интеллект, стереотиптер, мәдениаралық қарым-қатынас, тілдік бірліктер, ассоциациялар.Аңдатпа
Технологиялық инновациялар, жаһандану, саяси және экономикалық орта, сондай-ақ әлеуметтік-мәдени ерекшеліктер медиа-коммуникацияның құрылымына, мазмұны мен бағытына айтарлықтай әсер етті. Соңғы онжылдықта жасанды интеллектің негізінде мәтінді бейне-кескінге айналдыру саласында айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізілді. Жасанды интеллект кез-келген пайдаланушыға көркемдік шеберлікке жүгінбестен-ақ керемет бейне-суреттерді жасауға жаңа мүмкіндіктер ашып отыр. Дегенмен, деректердің үлкен көлемде пайдалану көп көлемдегі стереотиптерге әкеледі. Демек, стереотиптер бұрынғыдан да кең таралу үдерісінде.
Берілген мақала негізінен теріс (соқырсенім) және жағымды стереотиптердің қалыптасуына әсер ететін мәтінді бейне кескінге айналдыратын жасанды интеллект модельдерінің генераторларын жан-жақты зерттеуге арналған. Негізгі мақсат – жасанды интеллект арқылы жасалған суреттерде мәдени және этникалық стереотиптердің бар-жоғын, оларды мәдениаралық қарым-қатынас мәнмәтінінде (контекстінде) зерттеу, жасанды интеллект платформалары арқылы шынайылығын тексеру және жоғарыда аталған мәселелер бойынша бірқатар ұсыныстар беру.
Ғылыми мақала мәдениаралық қарым-қатынасты қиындатып, күрделендіретін жасанды интеллект арқылы стереотиптердің қалыптасуына ықпал ететін теориялық негіздерді, тарихи алғышарттарды, мәнмәтіндік (контексттік) және экстралингвистикалық факторларды талдауға негізделген. Синтез, сипаттамалық талдау, контент талдау әдісі (сапалық және сандық), семантикалық санаттау әдісі секілді әдістердің көмегімен автор жасанды интеллект тудыратын стереотиптерге қатысты негізгі үрдістерді, мәселелерді анықтады.