ҚАЗАҚ ӘДЕБИЕТІНІҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫН ЗЕРТТЕУГЕ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ПЕН ДЕРЕКТЕРДІ ВИЗУАЛИЗАЦИЯЛАУДЫҢ ИНТЕГРАЦИЯЛАНУ МҮМКІНДІКТЕРІ МЕН СЫН-ТЕГЕУРІНДЕРІ
Авторлар
-
*Виктория Сиряченко
.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
- Бағлан Базылова Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университеті
-
Жанбота Секей
Семей қаласының Шәкәрім атындағы университеті
DOI:
https://doi.org/10.55808/1999-4214.2026-3.25Кілт сөздер:
Қазақ әдебиеті, қысқа әңгіме, жасанды интеллект (AI), деректерді визуализациялау, Power BI және SQL құралдары.Аңдатпа
Мақалада қазақ әдебиетіндегі қысқа әңгіме жанрының эволюциясын зерттеу мақсатында жасанды интеллект (AI) әдістері мен деректерді визуализациялау интеграциясы қарастырылады. Қазақ әдеби дәстүрінде маңызды рөл атқаратын қысқа әңгіме жанры Қазақстанда болып жатқан әлеуметтік және мәдени өзгерістерді көрсетеді. Power BI арқылы деректерді визуализациялаумен бірге мәтінді талдау үшін AI құралдарын пайдалану дәстүрлі әдебиеттануды талдауға айтарлықтай мүмкіндік береді. Бұл, өз кезегінде, қазақ әдебиетіндегі даму барысында Қазақ қысқа әңгімесіне тән тақырыптағы, мотивтердегі және бейнелердегі өзгерістерге қатысты жанрдың дамуындағы жасырын заңдылықтар мен үрдістерді анықтауға мүмкіндік береді.
Деректерді құрылымдау үшін SQL құралдарын, оларды визуализациялау үшін Power BI және мәтіндерді тақырыптық және стилистикалық талдау үшін AI алгоритмдерін пайдалану қазақ әдебиетіне тән негізгі тақырыптарды, мотивтер мен бейнелерді тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Мақалада алгоритмдердің біржақтылығы, деректердің дәлдігі және цифрлық технологияларды пайдаланудың этикалық аспектілері мәселелерін қоса алғанда, гуманитарлық зерттеулерде AI қолданумен байланысты ықтимал сын-қатерлерге ерекше назар аударылады. Power BI көмегімен деректерді визуализациялау талдау нәтижелерін көрнекі түрде ұсынуға ықпал етеді, оларды кең аудиторияға қол жетімді етеді және түсіндіруді жеңілдетеді. Жасанды интеллект көмегімен алынған нәтижелерді дәстүрлі әдеби әдістермен салыстыру Қазақ әдебиеті туралы бұрыннан бар білімді байыта отырып, жаңа түсіндірулер мен гипотезаларды анықтауға көмектеседі. Қорытындылай келе, қазақ әдебиеттануында AI мен цифрлық технологияларды одан әрі пайдалану перспективалары талқыланып, олардың Қазақстанның гуманитарлық ғылымдары мен зерттеу әлеуетін дамыту үшін маңыздылығын атап өтті. Мақала әдеби зерттеулерге AI интеграциясын жеделдетуге үлес қосады және Қазақстанның әдеби мұрасын зерделеудің жаңа тәсілдерін ұсынады.
