ETHNOCULTURAL SPECIFICITY OF SUFFIXAL OF SUFFIXAL WORD FORMATION IN RUSSIAN, KAZAKH, AND ENGLISH: ON THE QUESTION OF THE LINGUISTIC WORLDVIEW

Аңдатпа

Зерттеудің өзектілігі әлемді тану мен ұлттық тілдік дүниетанымды қалыптастыруда сөзжасам жүйесінің, әсіресе жұрнақтар арқылы сөз тудыру механизмінің рөлін айқындау қажеттілігімен түсіндіріледі. Сөзжасамдық құралдар адам баласының әлемді тану үдерісінде оны категориялау мен жүйелеу қызметінде қолданылады. Жұрнақ арқылы сөз тудыру – туынды лексиканы жасаудың ең жиі қолданылатын тәсілдерінің бірі болып табылады. Ол, сайып келгенде, тіл иелерінің әлем мен өздері туралы білімін кеңейтуге мүмкіндік береді. Жаңа сөз – бұл семантикалық және формалық жағынан бұрынғы білімге негізделген жаңа таным. Адам бейнесі тілде негізінен лексика мен фразеология материалдары арқылы зерттеледі, алайда жеке және әлеуметтік өмірдің түрлі қырларын категоризациялау ерекшеліктерін сипаттауға мүмкіндік беретін – дәл осы жұрнақ арқылы жасалған туынды лексика. Зерттеудің мақсаты – орыс, қазақ және ағылшын тілдеріндегі тұлға атаулары негізінде суффиксация үдерісін салыстырмалы түрде зерттеп, тақырыптық жіктеу негізінде олардың ұлттық-мәдени ерекшеліктерін айқындау. Зерттеу материалы ретінде лексикографиялық дереккөздерден іріктеліп алынған тұлғаны білдіретін 1500-ден астам лексикалық бірлік алынды, олардың ішінде орыс тілінде – 625, қазақ тілінде – 389, ағылшын тілінде – 511 бірлік. Материалдарды талдау үшін жалпығылыми зерттеу әдістері мен тәсілдері, синхронды сөзжасамдық талдау әдісі, салыстырмалы-салғастырмалы сипаттау әдісі қолданылды.Зерттеу нәтижелері орыс, қазақ және ағылшын тілдерін (сөзжасам бөлімі) мектепте және жоғары оқу орындарында оқытуда, лингвомәдениеттануды зерделеуде, салыстырмалы тіл білімі бойынша типологиялық зерттеулерде, сондай-ақ көптілді сөзжасамдық сөздіктерді құрастырудағы лексикографиялық практикада пайдалануға болады.