АБСУРД – ХУДОЖЕСТВЕННЫЙ МЕТОД В ПЬЕСЕ ДУЛАТА ИСАБЕКОВА «ЕСКЕРТКІШ ОПЕРАЦИЯСЫ»

Аңдатпа

Бұл мақала Дулат Исабековтың «Ескерткіш операциясы» пьесасын талдауға арналған, мұнда абсурд пен сатира негізгі көркемдік әдістер ретінде қарастырылады. Пьеса абсурдтық жағдайлар мен гротеск бейнелер арқылы автордың кеңестік бюрократиялық жүйенің кемшіліктерін қалай әшкерелейтінін көрсетеді. Зерттеуде басты назар формализм мен көзбояушылықты сынға алуға аударылған, олар сол кездегі партиялық және әкімшілік органдардың қызметіне тән болды. Райком хатшысы Жанайдаров сияқты басты кейіпкерлерді талдау арқылы автор бюрократиялық аппараттың жеке тұлғаны қалай басып, тиімсіз әрі абсурдтық шешімдерге әкелетінін көрсетеді. Пьесадағы ескерткіштің символдық мәніне ерекше назар аударылған, ол тек көзбояушылық әрекеттердің көрінісі ғана емес, сондай-ақ абсурдтық табынудың нысаны болып табылады. Ескерткіш тек физикалық объект емес, сонымен қатар мазмұннан жұрдай кеңестік идеологияны сынайтын метафора ретінде қарастырылады. Мақалада сондай-ақ, шынайы ескерткішті тірі адаммен алмастыру көріністері арқылы кейіпкерлердің арасындағы қарым-қатынастардың сатиралық бейнеленуі талданады, бұл пьесадағы абсурд пен комизмді күшейте түседі. Осылайша, «Ескерткіш операциясы» пьесасы сатира мен абсурд призмасы арқылы кеңестік шындыққа терең әлеуметтік сын мен рефлексия ұсынатын маңызды әдеби шығарма ретінде қарастырылады.